arama

Bilim İnsanları: “Zamanın Akışında Gizli Zaman Dilimlerinin Olduğuna İnanıyoruz”

Bilim İnsanları: "Zamanın Akışında Gizli Zaman Dilimlerinin Olduğuna İnanıyoruz"
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • skyhan skyhan
  • 1 Star
    Loading...

Andrey Markov, kendi zamanının kayda değer matematikçilerden biridir. Kendisinin ismi fazla bilinmez oysa yaptığı hesaplamalar ve kurduğu “Markov işlemleri” adlı döngü, zamanın işleyişini açıklamakta kullandığımız teoridir. Zamanın akışı bir bütündür ve dalgalar halinde akarak ilerler.

öte yandan biz halk müziği, zamanın akışını bir bütün olarak algılayamadığımız için onu parçalara böleriz ve kesin vakit dilimlerindeki durumları inceleriz. Enflasyon rakamlarını verirken “son bir yılda” diyoruz. Deneylerde “İki aylık süreçte %34 azalma gözlemledik” diye belirtiyoruz. Zamanın tamamını yok kesin bir kısmını ayırıyoruz.

Yeni yayımlanan iki makalede, bu çift zamanlı (ya da çift zaman değerlendirmeli) sistemde, biri Santa Fe Enstitüsü’nden biri de MIT’den gelen analist ekipleri, zamanın ‘görülebilen’ dönemleri dışarıda kapsadığı geniş bir alan daha olduğunu ve ‘görülemeyen süre durumları’ olduğunu öne sürüyorlar.

Yeni teoriler, çok terbiyesizce zamanın birleşik ve peşpeşe akan bloklardan oluşan bir dalga olduğunu ve arada yer alan bu bakımlı süre adımlarıyla bütünsel akışın sağlandığını savunuyor. Santa Fe’den yayınlanan makalenin yazarlarından David Wolpert, bu gizli değişkenlerin aslında her zaman olduğunu ve bilim insanlarının okudukları makalelerde ya da yaptıkları çalışmalarda bu yapıyı gördüklerini söylüyor.

Yukarıdaki görsel, araştırmacıların verdiği örneği temsilcilik ediyor. Her sütunu saat başı olarak düşünün ve her saat başı gidip cismin yerini yoklama ediyoruz. Bu karoser, süre içerisinde egemen ve serbest hareket halinde, biz ise kendi gözlemlediğimiz anlardaki durumunu görüyoruz. Cismin 1’den 2’ye ilerlediği kısımda görmediğimiz bir vakit adımı var. Bu oldukça barbar bir misal olsa da sistemin temeli bu. Araştırmacılar bu durumu bilhassa biyomoleküler işlemlerde proteinlerin durumuna benzetiyor.

Araştırmacıları bu keşfe iten ise bilgisayarlarda veri saklamanın en verimli ve asgari enerji harcayan yöntemini bulma istekleri oldu. Hesaplamanın etkileşimleri ve dinamikleri üzerine yaptıkları çalışmada, aynı anda ayrıca 1’den 0’a keza de 0’dan 1’e dışarı giden bir harita çıkaramadıklarını fark ettiklerinde bu keşfi gerçekleştirdiler.

Doğada da bir şeyi alıp diğer bir şey yapan sistemlerin aynı şekilde çalıştığını söyleyen araştırmacılar, bu vakit akışı ve rahat zaman adımlarını ışık hızı gibi bir bilimsel limit olarak bakmak gerektiğini söylüyorlar.