Anasayfa / Genel / SpaceX Neden Uzaya İnsan Gönderdi? İşte Torunlarımızın Tarih Dersinde Dinleyecekleri 8 Kayda Değer Ayrıntısıyla Uğraşma

SpaceX Neden Uzaya İnsan Gönderdi? İşte Torunlarımızın Tarih Dersinde Dinleyecekleri 8 Kayda Değer Ayrıntısıyla Uğraşma

Antik medeniyetlerden bu yanlamasına insanlık için en büyük gizem olan uzayı keşfetmek namına tarihi bir günü geride bıraktık. SpaceX ’in ve dolambaçlı olarak NASA ile ABD ’nin başarısı, her ne kadar politik ve diplomatik olsa da insanlığın “buluş” hanesine yazıldı. SpaceX’in senelerdir üstünde araştırmalar yürüttüğü Crew Dragon görevi ile iki astronot uzaya gönderildi.

Bugüne kadar NASA, Roscosmos ve ESA gibi devlet destekli resmi kurumların yatırımlarıyla halk müziği uzaya gönderilebilmişti. Fakat Elon Musk ’ın deli fikirleriyle vizyonunu belirlediği SpaceX, uzaya insanları gönderen birincil özel şirket oldu. Şirket Amerikalı, astronotlar Amerikalı, zaten her şey de İngilizce demeyin… Size anlatacaklarımız var.

1. Önce makineler, daha sonra halk müziği:

sputnik-1

4 Ekim 1957. Rus yapımı Sputnik-1, Dünyamızın ilk yapay uydusu olarak başarılı bir şekilde uzaya gönderildi. Yaklaşık 4 ay sonradan 31 Ocak 1958 ’de ABD, yarışta ben de varım diyerek Explorer-1 isimli uydusunu uzaya gönderdi. Soğuk Savaş, Rusya ve ABD arasında uzay savaşına dönüştü.

12 Nisan 1961. Rus kozmonot Yuri Gagarin, Vostok isimli araçla Dünya çevresinde 1 tur atarak uzaya gönderilen birincil insan oldu. Daha üzerinden 1 ay bile geçmemişti fakat 5 Mayıs 1961 ’de ABD, astronot Alan Sheppard ’ı uzaya gönderdi. Toprak altındaki yuvasından hiç çıkmayan büyük bir karınca kolonisi gibi, aramızdan birisi güneş ışığını görünce hepimiz sevinmiştik.

uzaya giden ilk insan

Başarılar insanlığın hanesine yazılmış gibi anlatılsa da sahiden tüm bu yaşananlar, büyük devletlerin “Hayır uzayı ben fethedeceğim” yarışıydı. Para devletlerin elindeydi, devletler bilimi satın aldı ve aralarındaki rekabet için kullandı. İşe iyi kadar bakarsak, uzaya insanları göndermek herkesi sevindirmişti. 

60 ’lı yıllarda başarılı ve başarısız onlarca görev yapıldı. Mesela Rus kozmonot Valentina Tereşkova, 16 Haziran 1963 ’te uzaya gönderilen birincil bayan olmuştu. Artık bu işin cinsiyeti de kalmadı. Binlerce insan nihai bir maksat için çalıştı: Dünya ’nın tek doğal uydusu Ay ’a ulaşmak.

apollo 8

NASA ve ABD bu konuda daha başarılı adımlar atarak Apollo görevleriyle tarih yazdı. 21 Aralık 1968 ’de gerçekleştirilen Apollo 8 göreviyle Ay yörüngesine ilk olarak insan gönderildi. Neredeyse 1 yıl sonradan 20 Temmuz 1969 ’da NASA, Neil Armstrong ’un komuta ettiği Apollo 11 göreviyle bu kez Ay yüzeyine başarılı bir iniş yaptı. İşte “Benim için minik, insanlık için büyük bir adım” sözleri falan, bilirsiniz. Detaya girmiyoruz.

Yarım asırdır Ay ’a insan gönderilemiyor, ancak makineler aydınlık ve karanlık bütün yüzünde cirit atıyor. Hatta 1970 ’li yıllarda gönderilen Viking 1 ve 2 araçları ile insanlık, teorik olarak Mars ’a da ulaşmayı başardı. O günlerden bu yanlamasına Dünya ’ya en yakın gezegen olan Mars ’ın yüzeyine her zaman kez vasıta gönderildi. 

1998 yılında ise yeryüzüne 400 kilometre uzaklıkta içerisinde uzun süreler her tarafında insanların yaşamasına, çalışmasına izin verecek Milletlerarası Uzay İstasyonu gönderildi. O günden bu yandan geliştirilmeye sürekli araçta ahenkli olarak metamorfoz yapan Amerikan, Rus, Fransız ve Japon astronotlar bulunuyor.

uzay istasyonu

Uzay yarışı mı? Hiç bitmedi ama… Zamanında nasıl uzaya birincil insanı gönderme amacı varsa, şimdi de Mars ’a insan gönderme amacı var. Her şey geçmişte olduğu kadar politik. ABD, 2011 ’den bu yana astronotlarını Rusya doğruca uzay istasyonuna gönderebiliyor. Devreye daha sonra giren Çin, bütün ülkelere resti çekerek kendi uzay istasyonunu inşa ediyor. 

Her ne dek ülkelerin isimlerini ansak da üzerine mutabık olmamız gereken kayda değer bir konu daha var: Artık para ve teknoloji yalnızca devletlerin yok, büyük ölçüde özel şirketlerin elinde. O şirketlerden birisi de SpaceX. İşte başarılı olan Crew Dragon görevi de bütün bun anlattıklarımız gibi tarihe geçti. Kısa uzay tarihi dersimizden daha sonra, derhal gelin şu Crew Dragon meselesine yakından bakalım.

2. Tarihte ilk kez ticari bir havacılık şirketi uzaya insan gönderdi:

SpaceX, 2000 ’li yılların başında çiçeği burnunda multi milyoner Elon Musk göre kurulmuştu. Şirketin amacı her yerde kullanılabilir roketler üreterek uzay taşımacılığı yapmaktı. Bunu 2010 ’lu yılların sonuna doğru başardılar. Şirketin kendi fabrikalarında ürettiği Falcon 9 roketleri, çeşitli ülkelerin ve şirketlerin uydularını Dünya yörüngesine taşıdı. 

Elon Musk ’ın belli başlı amacı, karşılığında ciddi ücretler aldığı uzay kargoculuğu modeliyle SpaceX ’i daha da büyütmek ve yeni projelere yatırım yapmaktı. Bu vizyonla, 2014 ’te NASA ile anlaşıp Crew Dragon adı verilen, mürettebat içeren özel kapsüller geliştirilmeye başlandı. Bu sırada ABD, eski ve fiyatı yüksek olması nedeniyle kendi topraklarından uzaya insan göndermeyi bırakmıştı. 

Bütün ABD ’li astronotlar; tıpkı Fransız ya da Japon astronotlar gibi Rusya ’daki uzay üstlerinden istasyona gönderildi. ABD, eksik evvel yukarıda da anlattığımız uzay yarışında Rusya ’nın eline bakar oldu. Ta ama 30 Mayıs 2020 ’de SpaceX; iki NASA astronotunu uzaya gönderene kadar. Bu Nedenle tarihte başta, ticari kaygıları olan bir şirket, uzaya kanlı canlı insan göndermiş oldu. 

3. Gerçekten hiç sonsuz Soğuk (Uzay) Savaş(ı) için yeni dönem:

ABD ’nin bir devlet kurumu olan NASA, 2011 ’den bu yandan uzaya gönderdiği her bir astronotun koltuğu için Rusya ’ya 86 milyon dolar para ödüyor. Buna karşılık olarak içinde 7 yolcuya dek insan taşıyabilecek bir Falcon 9 roketinin maliyeti sadece 90 milyon dolar. Yani ABD SpaceX ile çalışırsa kendi topraklarından “ulusal bir başarı göstererek” uzaya insan gönderebilecek, Hem 1 astronot koltuğu fiyatına 7 astronota kadar mürettebat taşıyacak. 

Bütün bunlar, ABD ’nin Rusya ve Çin dahil öteki süper güçler aleyhinde elinde tuttuğu manâlı bir koz. Fiilen hiç bitmez tükenmez, bilimsel çalışmaların bir sonucu olarak devam eden teknoloji ve uzay savaşlarında yeni bir döneme girdik.

4. Yalnızca devletler muhalif değildir. SpaceX ’in de ABD içinden bir rakibi vardı: Boeing

boeing starliner

Hepimiz Boeing ’i 747 gibi devasa gezgin uçaklarıyla biliyoruz. Ancak şirketin uzay çalışmaları da bulunuyor. Uzaya kendi imkanlarıyla insan göndermenin maliyetli olacağını görebilen NASA 2014 yılında hem SpaceX hem de Boeing ile uzlaşma yapmıştı. NASA, uzaya insan gönderecek bir araç için Boeing ’e 4,2 milyar dolar; SpaceX ’e ise 2,6 milyar dolar para verdi. Çünkü Boeing sıfırdan bir vasıta geliştirecek, SpaceX ise uzaya cansız tartı taşıdığı Dragon kapsülünü insan taşımaya özel ülkü getirecekti. 

Boeing ’in sıfırdan geliştirdiği ve Starliner adını verdiği vasıta projesi büyük ölçüde başarısız oldu. SpaceX ise ihalenin kazan tarafı olmayı başardı. ABD ’nin kapital rekabet modeli uzay çağında da işe yaradı. SpaceX, anlaşmadan 6 yıl daha sonra Crew Dragon ile NASA astronotlarını uzaya gönderdi.

5. Uzaya gönderilen astronotların biri 49, diğeri 53 yaşında. Her ikisi de savaş pilotu ve daha önce uzayda birlikte süre geçirdiler:

crew dragon

Bob Behnken ve Doug Hurley, ABD Hava Kuvvetleri ’nde görevli iki eski pilot. Birbirlerinden habersiz olarak zamanında NASA ’ya astronot almak için başvuran bu ikili, uzay ortamında iyi arkadaş oldu. 49 yaşındaki Behnken 708 saatten artı uzayda kaldı, 37 saat uzay yürüyüşü yaptı. 53 yaşındaki Douglas Hurley ise toplamda 683 saatini uzayda geçirdi. Bütün bu tecrübeler, iki deneyimli astronotu kariyerlerinin zirvesine çıkacakları Crew Dragon görevinde her tarafta bir araya getirdi.

6. Crew Dragon kapsülü nasıl görünüyor ve hangi teknolojilere sahip?

crew dragon

Çap: 3,7 metre Doruk: 6,1 metre Abes siklet: 4.200 kilogram

Dragon kapsülü, gerçekten içinde uyduları ve uzay istasyonuna gitmesi gereken yükleri taşımak için tasarlandı. Ama SpaceX ’in 2014 yılında NASA ile anlaşmasıyla birlikte; kapsülün içi insan taşımaya elverişli şekilde her yerde tasarı edildi. Bu yeni tasarıma da Crew dragon adı verildi.

Bütün 70 metre uzunluğa sahip Falcon 9 roketlerinin ucuna yerleştirilen Crew Dragon kapsülü, atmosfer dışına çıkıldığında dev roketten ayrılıyor. Bu aşamadan sonra içerisindeki astronotlar, ayrıntılarıyla dokunmatik ekranlarla döşenmiş bir paneli karşısında oturuyorlar. Dragon kapsülünün üzerinde kendisine ait minik ateşleyiciler, aracın hesaplanan şekilde yörüngede kalmasını sağlıyor.

7. Astronotların giydiği kıyafetler neden bu dek kayda değer?

Uzay yolculuklarında bir anda değişen kabin basıncı ve oksijen seviyelerinden korunmak için izole bir kıyafet giymek durum. Ama bugüne dek tasarlanan astronot kıyaferleri ayrıca fazla ağır keza de hakeket kabiliyetini kısıtlayan yapıya sahipti. SpaceX ’in yaklaşık 4 yıldır üstünde çalıştığı bu kıyafetler ise öncekilere kadar daha ucuz, hafif ve dar. 

Daha önce Batman V Superman, Olağanüstü Dörtlü, Avengers ve X-Men filmleri için kostüm tasarlayan Jose Fernandez, SpaceX ’in yeni kıyafetlerini tasarlayan birey. Yani doğrusu kurgusal bir gerçekliğe adım atılmış durumda. Kuşkusuz kıyafetlerin teknolojik özellikleri SpaceX ’in mühendisleri tarafından geliştirildi: neticede, kasklar kişinin baş ölçülerine özel olarak 3 boyutlu yazıcılarla basılabilir ayla getirildi. 

8. Bundan sonra neler olacak?

spacex

Crew Dragon kapsülünün amacı, yeryüzünden 400 kilometre yukarıdaki Uluslararası Uzay İstasyonu ’na gelmek. Tıpatıp insansız seferlerde olduğu gibi istasyona kenetlenecek vasıta, astronotların gerekli testleri yerine geçirmesi için azami 3 ay 20 gün boyunca istasyona alt bir şekilde bekleyecek. 

En Fazla 110 gün boyunca istasyonda farklı alanlara yönlendirilmiş görevler yapacak astronotlar, ileride netleşecek bir tarihte Crew Dragon kapsülüne baştan oturacaklar ve yuvaya dönüş başlayacak. Kapsül istasyondan ayrıldıktan sonradan hesaplanan şekilde dönüş yolculuğuna koyulacak. Atmosfere girdiğinde paraşütler açılacak, Atlas Okyanusu ’na iniş gerçekleştirecek. 

SpaceX ’in Crew Dragon görevinden şimdilik bu kadar. Eğer merak ettiğiniz teferruat varsa yorumlarda belirtmeyi; bakış ve önerilerinizi bizlerle paylaşmayı unutmayın. Uzayda yaşanan bütün gelişmeleri anbean aktarmaya devam edeceğiz…

Hakkında admin

Check Also

Enes Batur, 2 Yıl Önce Spor Otomobiliyle Kaza Yapanlarla Dalga Geçmiş

Enes Batur, 2 Yıl Önce Spor Otomobiliyle Kaza Yapanlarla Dalga Geçmiş

Geçtiğimiz günlerde seyir halindeyken oldukça tehlikeli bir kaza geçiren ve deyim yerindeyse ölümden dönen Enes …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir