Anasayfa / Genel / Araştırmacılar, 16 Günlük Periyotla Tekrar Eden Bir Hızlı Radyo Patlamasını Araştırıyorlar

Araştırmacılar, 16 Günlük Periyotla Tekrar Eden Bir Hızlı Radyo Patlamasını Araştırıyorlar

Seri radyo patlamaları (FRB); ufak, uzaktan ve son derece yoğun nesnelerin ürünü olduğu düşünülen kısa ve yoğun radyo dalgası patlamalarıdır. Çabuk radyo patlamaları hakkında bazı tahminler olmakla beraber, nasıl meydana geldikleri konusunda uzun bir süredir tartışmalar devam ediyor. 

Gökbilimciler, hızlı radyo patlamasını başta 2007 yılında gözlediler. 2007 yılından sonra evrenin öbür yerlerinden gelen 100 ’den pozitif seri radyo patlaması daha saptandı ve kataloglandı. Saptama edilen çabuk radyo patlamaları genelde yeniden etmeyen seri radyo patlamalarıydı. Birkaç örnekte ise bir benzer kaynaktan gelen fakat bir düzene sahip olmayan süratli radyo patlamaları tespit edildi. 

hızlı radyo patlaması

Uluslararası bir araştırmacı takım, FRB 180916.J0158+65 ismini verdikleri devirli olarak gerçekleşen bir çabuk radyo patlaması tespit ettiler. FRB 180916.J0158+65 periyodik ya da döngüsel süratli radyo patlamalarının aşina birincil örneğidir. Süratli radyo patlamasının tespit edilen deseni, dört jurnal bir sinyalin arkasından 12 jurnal bir sükunet sunmaktadır. 

Bilim insanları, ilk periyodik hızlı radyo patlaması örneği olan FRB 180916.J0158+65 ’in 16 günlük periyodunu 500 günden uzun süren bir gözlem sonucunda ortaya çıkardılar. MITOS ’nin Kavli Astrofizik ve Uzay Araştırmaları Enstitüsü ’nden fizik profesörü Kiyoshi Masui, “Acilen bildiğimiz tek şey, bu FRB ’nin saat gibi çalışmasıdır” dedi. 

Kiyoshi Masui ve beraberindeki bambaşka üniversitelerden 50 ’den fazla bilim insanı, çabuk radyo patlamalarını araştıran CHIME/FRB iş birliğini oluşturuyorlar. Bilim insanları, seri radyo patlamalarını çözümlemek için British Columbia Üniversitesi ’ndeki radyo teleskobu CHIME ’yi kullanıyorlar. 

hızlı radyo patlaması

CHIME radyo teleskobu, 2017 yılında Dominion Radyo Astrofizik Gözlemevi ’nde kuruldu. Teleskop kurulduktan sonra evrenin dört bir tarafındaki galaksilerden gelen milyarlarca ışık yılı her tarafında süratli radyo patlamalarını saptama etmeye başladı. 

CHIME, Eylül 2018 ’den Şubat 2020 ’ye değin 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir gökadanın eteklerindeki yıldız bölgesindeki bir kaynaktan gelen 38 çabuk süratli radyo patlaması saptama etti. FRB 180916.J0158+65 ’nin kaynağı, bu zamana kadar tespit edilen en aktif FRB kaynağıdır ve Dünya ’ya en yakın süratli radyo patlaması kaynağıdır.

Alıştırma sırasında saptama edilen seri radyo patlamaları üzerinde çalışan bilim insanları, 38 çabuk radyo patlamasının bir desen ortaya çıkardığını keşfettiler. Çalışmaya göre dört gün her tarafında bir veya iki patlama meydana geldi. Patlamaların arkasında 12 jurnal bir vakit her tarafında herhangi bir patlama olmadı. Ardındaki bu desen kendini her tarafta etti.

Çalışmayı gerçekleştiren bilim insanlarından Kiyoshi Masui, 16 jurnal döngüye sahip bu periyodik süratli radyo patlamasının 500 gün her tarafında peşine düşüp takip edildiğini söyledi. Masui, “Bu periyodik patlamalar daha önce hiç görmediğimiz bir şey ve astrofizikte yeni bir fenomen” dedi. 

Devirli süratli radyo patlamalarının nasıl meydana geliyor?

hızlı radyo patlaması

Bilim insanları, henüz devirli olarak tekrarlanan bu seri radyo patlamalarının nasıl meydana geldiğini bulamadılar. Ama yeni fenomen hakkında Nature dergisinde yayınlanan makalede birkaç tahmin ortaya atılıyor.

Devirli süratli radyo patlamasıyla ilgili ortaya atılan birincil program metni FRB ’nin tek bir kompakt nesneden geldiğini öne sürüyor. Radyo dalgalarının sabit bir yerden geldiği varsayılarak, eğer nesne bir mil baştan başa dönüyor ve bu mil yalnızca 16 günde bir Dünya yönüne baktığı için radyo patlamaları periyodik olarak gözleniyor olabilir. 

hızlı radyo patlaması

Diğer bir olasılık ise kara deliğin civarda dönen bir nötron yıldızı gibi bir ikili sisteminin FRB ’yi yaydığı yönünde. Nötron yıldızının yörüngesi sebebiyle çabuk radyo patlaması devirli olarak tekrarlanıyor olabilir. 

Bilim insanları, merkezi bir yıldızın çevresinde bulunan ve radyo dalgaları yayan bir kaynağı içeren bir üçüncü akıcılık hakkında da çalışıyorlar. Yıldız bir rüzgar veya gaz bulutu yayarsa, kaynak buluttan her geçtiğinde buluttan gelen gaz devirli olarak kaynağın radyo emisyonlarını büyütebilir. Üçüncü senaryo hakkında konuşan Masui, “Ola Ki de kaynak defalarca bu patlamaları veriyor. Lakin onları yalnızca bu bulutların arasından geçerken görüyoruz. Çünkü bu bulutlar mercek gibi davranıyor” dedi. 

hızlı radyo patlaması

Seri radyo patlamalarıyla ilgili en heyecan verici olasılık, periyodik olarak her tarafta eden FRB ve baştan etmeyen diğer FRB ’lerin son derece enerjik bir manyetik alana sahip olduğu düşünülen bir nesil nötron yıldızı olan mangetarlardan kaynaklanabileceği fikri. Magnetarların detayları hala bir gizem olarak duruyor. Ancak gökbilimciler, elektromanyetik spektrumda, radyo bandında enerji de dahil olmak üzere radyasyon yaydıklarını gözlemlediler. 

Son dönemde benzer grup magnetarların gerçekten süratli radyo patlamaları için yerinde bir kaynak olabileceği fikrini destekleyen yeni bir gözlem yapıldı. Nisan ayı sonlarında CHIME, Dünya ’dan takriben 30.00 ışık yılı uzaklıkta, parıldayan bir mangetardan gelen süratli bir radyo patlaması gibi görünen bir sinyal aldı. Sinyal doğrulanırsa, birincil kez galaksimizde hızlı radyo patlaması saptama edilmiş olacak. bununla birlikte FRB ’lerin kaynağının magnetarlar olduğunun en cazibeli kanıtı olacak.

Hakkında admin

Check Also

Apple, iPhone 12 ve iPhone 12 Pro'yu Türkiye'de Ön Siparişe Açtı (Kaç TL?)

Apple, iPhone 12 ve iPhone 12 Pro’yu Türkiye’de Ön Siparişe Açtı (Kaç TL?)

Apple’ın geçtiğimiz günlerde Türkiye fiyatlarını açıkladığı iPhone 12 serisinden iki model ön siparişe açıldı. iPhone …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir